KURTULUŞ SAVAŞI TARİH SIRALAMASI
1920
10
Ocak 1920
Ankara'da "Anadolu Rumeli Müdafaa-i Hukuk
Cemiyeti"nin organı olarak Hakimiye-i Milliye gazetesinin çıkarılmaya
başlaması.
12
Ocak 1920
İstanbul'da son Osmanlı meclis-i Mebusan'ının
açılması.
13
Ocak 1920
Sultanahmet meydanında Türk İstanbul için bir
miting yapılması.
Maraş bölgesinde yerel kuvvetlerle Fransızlar arasında "Araplar
çarpışması".
18
Ocak 1920
Soma ve Salihli cephelerinde "Milne Hattı"nı
işgal ettiği için başlayan Yunan saldırılarının
ağır kayıplar verdirilerek püskürtülmesi.
20
Ocak 1920
İsmet Bey'in İstanbul'dan, Ankara'ya gelişi.
(İsmet Bey 20 gün Ankara'da kalmış. 18 Şubat 1920'de İstanbul'a
hareket etmiştir.)
Harbiye Nazırı Cemal Paşa ile, Genelkurmay Başkanı
Cevat Paşa'nın 48 saat içinde görevden alınmaları hakkında
İtilaf Devletleri'nin İstanbul temsilcilerinin Bab-ı Ali'ye notası.
22
Ocak 1920
Mustafa Kemal Paşa'nın kolordu komutanlarına
buyruğu:
"..İngilizler İstanbul'dan nazır veya mebuslardan bazılarını
tevkif ederlerse, karşılık olarak Anadolu'da bulunan İngiliz
subayları tevkif edilecektir."
26
- 27 Ocak 1920
Akbaş mevkisindeki cephane deposuna Kuvay-ı
Milliye kahramanlarından Köprülülü Hamdi ve arkadaşlarının
baskını.
28
Ocak 1920
Osmanlı Meclisi Mebusanlığı'nın
gizli oturumunda Misak-ı Milli Beyannamesi'nin kabulü.
3
Şubat 1920
Fevzi Paşa'nın Harbiye nazırlığına
getirilişi.
İngilizlerin Bandırma'ya 200 kişilik kuvvet çıkarmaları.
6
Şubat 1920
Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nın 70 kişilik
(FELAH-İ VATAN GRUBU)nun kuruluşu.
8
- 9 Şubat 1920
Kuvay-ı Milliye'nin Fransız işgalindeki
Urfa'yı kuşatması.
19
Şubat 1920
Sadrazam Ali
Rıza Paşa ile Dahiliye ve Bahriye nazırlarının İstanbul'da
"Felah-ı Vatan Grubu" toplantısına gelmeleri ve
sadrazamın Kuvay-ı Milliye aleyhine konuşması.
21
Şubat 1920
Mustafa
Kemal Paşa'nın, İstanbul'da bulunan Rauf Bey'e yazısı:
"Hükümete karşı kati bir vaziyet almak zamanı gelmiştir.
Sadrazam ve Dahiliye Nazırını açıkça söylemek lazımdır
ki, Kuvay-i Milliye neticeye kadar faaliyetine devam edecektir."
1
- 2 Mart 1920
Mustafa
Kemal Paşa'nın, I. Kolordu Komutanlığına, İngilizlere
silah teslim edilmemesi ve silah depolarının i bölgelere taşınmasına
ilişkin telgrafı.
3
Mart 1920
Ali Rıza Paşa kabinesinin istifası.
5
Mart 1920
Urfa bölgesinde Kuvay-i Milliye'nin Fransız
Kuvvetlerine taarruzu ve şiddetli çarpışmalar.
8
Mart 1920
Salih Paşa kabinesinin kurulması. (Bu kabinede
Harbiye Nazırlığına yine Fevzi Paşa (Çakmak) getirilmiştir)
10
Mart 1920
"Beşinci Balıkesir Kongresi."
Londra'da İtilaf Devletleri Dışişleri Bakanlarının
Yunan Başbakanı Venizelos'un da katılmasıyla bir toplantı
yaparak İstanbul'un işgaline resmen karar vermeleri.
15
Mart 1920
İtilaf Devletleri'nin İstanbul'da sivil ve asker
150 Türk aydınını tutuklamaları.
Türkiye'deki genel durum hakkında İtilaf Devletlerinin gizli
raporu:
"...Bütün politik kuvvet, milliyetçi liderdedir. Halkın
çoğunluğu savaşlardan yorgundur. Bununla birlikte vatanlarını
korumak için müthiş bir şekilde savaşacaklardır. Bütün
ordu birlikleri milliyetçilerle birleşmişlerdir."
İtilaf Kuvvetleri komutanı general Winson'un İstanbul'daki
durum hakkında raporu:
"Meclis-i Milli'nin Anadolu'ya kaçması beklenebilir."
16
Mart 1920
İstanbul'un resmen işgali ve fiili işgalin geliştirilmesi
İngilizlerin İstanbul'da Şehzadebaşı karakolunu
basarak, 6 Türk erini şehit etmeleri.
Manastırlı Hamdi Efendi isimli bir telgraf memurunun İstanbul'un
işgal edildiğini Mustafa Kemal Paşa'ya bildirmesi
İstanbul'un işgali dolayısıyla Mustafa Kemal Paşa'nın
millete beyannamasi:
"...Bugün İstanbul'u zorla işgal etmek suretiyle,
Osmanlı Devleti'nin 700 senelik hayat ve hakimiyetine son verildi. Yani,
bugün Türk Milleti medeni kabiliyetinin, hayat ve istiklal hakkının
ve bütün istikbalinin müdafaasına davet edildi."
Meclisi Mebusan'ın akşam oturumunda, İngiliz askerlerinin
Rauf ve Kara Vasıf beyleri tutuklamaları.
18
Mart 1920
Meclis-i Mebusan'ın son toplantısını yaparak çalışmalarına
ara verme kararı.
İngilizler tarafından tutuklanan 30 kadar Türkün İstanbul'dan
Malta'ya gönderilmesi.
19
Mart 1920
Mustafa Kemal Paşa'nın vilayetlere, livada ve kolordu
komutanlarına genelgesi:
"Ankara'da toplanacak fevkalade selahiyete haiz bir meclis için
acele seçim yapılması."
28
Mart 1920
Fransız kuvvetlerinin Kilis, Antep yolunu kapatan Teğmen Şahin
komutasındaki milli kuvvetlerle çarpışması ve Şahin
Bey'in şehit oluşu.
İngilizlerin elinde bulunan Geyve Boğazı'nın milli müfrezeler
tarafından işgali.
31
Mart 1920
Lüleburgaz Kongresi
2
Nisan 1920
Halide Edip, Dr. Adnan (Adıvar), Hüsrev (Gerede),
Yulah Azmi, Hoca Vehbi Cami (Baykut), ve daha bir çok kimsenin İstanbul'dan
Ankara'ya gelişi.
Salih Paşa Kabinesinin istifası
3
Nisan 1920
İsmet (İnönü), Celalettin Arif, Saffet (Arıkan),
ve daha bir çok kimsenin İstanbul'dan Ankara'ya gelişi.
Doğu cephesinde Ermeni kuvvetlerinin Vedi'ye taarruzları ve
milli kuvvetlerce püskürtülmesi.
5
Nisan 1920
Damat Ferit Paşa'nın dördüncü kez kabine kuruşu
6
Nisan 1920
Ankara'da Anadolu Ajansı'nın kurulması.
10
Nisan 1920
Şeyhülislam Dürrizade Abdullah'ın Kuvay-ı Milliye
aleyhine fetvası.
11
Nisan 1920
Yapılan anlaşma gereğince Fransızların Urfa'yı
terk etmeleri.
Osmanlı Meclis-i Mebusan'ın feshi hakkında Padişah
Vahdettin iradesi.
Damar Ferit Paşa'nın hükümet bildirisi:
"Kuvay-ı Milliye dene teşekkül, hem Anadolu'yu korkunç
bir istila tehdidine ve hem de devletin başını gövdesinden ayırmaya
sebep oluyor."
J. de Robeck'in Lord Curzon'a Damat Ferit Paşa ile yaptığı
7.4.1920 tarihli görüşme hakkındaki yazısı:
"Ben milliyetçileri ezmek için yeni hükümete her türlü yardımı
yapacağımı söyledim."
13
Nisan 1920
Birinci Düzce ayaklanması. (Bastırılışı:
31 Mayıs 1920)
Tarsus bölgesinde Fransız kuvvetleriyle milli müfrezeler arasında
Birinci Kavaklıhan savaşı (2 gün süren savaş sonu düşmanın
Tarsus'a çekilmesi)
15
Nisan 1920
Çerkez Ethem kuvvetlerinin Susurluk ve Kirmasti arasında Anzavur
kuvvetlerini tamamen dağıtışı.
16
Nisan 1920
Ankara Müftü'sü Rıfat Efendinin (Börekçi) Şeyhülislam Dürrizade
Abdullah'ın fetvasına karşı: "...Vakıa ve
hakikate gayrı muvafık olarak sadır olan fetvaların şer'an
mutla olmayacağını" bildiren fetvası. (Rıfat
Efendinin fetvası Anadolu'da yüzlerce müftü ve din adamı tarafından
onaylanarak imzalanmış ve 22 Nisan 1920 tarihinden başlayarak
Anadolu'nun çeşitli gazetelerinde yayımlanmıştır.)
18
Nisan 1920
İstanbul hükümetinin Kuvay-ı Milliye'yi ortadan kaldırmak
üzere, Kuvay'ı İnzibatiye'nin kurulduğunu bildiren kararnamesi.
19
Nisan 1920
Anzavur'un yaralı olarak Karabiga'dan İstanbul'a kaçışı.
İtilaf devletleri temsilcilerinin Türkiye ile yapılacak antlaşmanın
esaslarını karşılaştırmak üzere San Remo'da, Mareşal
Foch'un başkanlığında toplanması (Bitiş tarihi: 26
Nisan 1920)
21
Nisan 1920
Mustafa Kemal Paşa'nın vilayetlere, Meclisin 23 Nisan 1920
tarihinde açılacağını bildiren genelgesi.
22
Nisan 1920
Mustafa Kemal Paşa'nın bütün vilayetlere tamimi:
"..23 Nisan'dan itibaren bütün mülki ve askeri makamların ve
umum milletin mercii meclis-i mezkur olacağı tamimen arz olunur."
İtilaf Devletleri'nin Osmanlı Hükümeti'ni Paris'te toplanacak
Barış Konferansı'na davet edişi.
23
Nisan 1920
Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılması.
Kazım Karabekir'in TBMM'ne başarı ve bağlılık
telgrafı:
"XV. Kolordunun bu milli meclisimizin emrine amade olduğunu
kemal-i hürmetle arz olunur."
24
Nisan 1920
Mustafa Kemal Paşa'nın TBMM reisliğine seçilmesi.
İngilizlerin Şile'ye asker çıkararak kasabayı işgali.
Ankara müftüsü Rıfat Efendinin İstanbul Hükümeti tarafından
görevinden azledilmesi. (Aynı gün Heyet-i Temsiliye tarafından bu göreve
yeniden atanmıştır)
25
Nisan 1920
TBMM'nin 6 kişilik muvakkat icra encümeni oluşturması.
İsmet Bey'in genelkurmay başkanlığı görevinin
onaylanarak, bu göreve Muvakkat İcra Encümeni içinde çalışması
hakkında TBMM kararı.
26
Nisan 1920
Mustafa Kemal Paşa'nın Lenin'e mektubu (Bu mektuba 3 Haziran
1920'de Çiçarin cevap vermiştir)
27
Nisan 1920
Fevzi Paşa'nın Ankara'ya gelişi.
TBMM adına Padişah Vahdettin'e telgraf çekilmesi.
28
Nisan 1920
Anadolu'da Padişahın ve onun hükümetinin yönetimini kurmak
amacı ile Anadolu fevkalade Müfettişi Umumiliği kurulduğunda
ve müfettişliğe Müşir Zeki Paşa'nın atandığına
dair İstanbul Hükümeti'nin kararnamesi.
29
Nisan 1920
"Hıyanet-i Vataniye kanunu"nun TBMM'de kabulü.
3
Mayıs 1920
TBMM'de meclis başkanlığında çalışacak ilk
"İcra Heyeti Vekillerinin" seçilmesi. (Dahiliye
Vekaletine Cami bey, Adliye Vekaletine Celaleddin Arif Bey, Nafıah
vekaletine İsmail Fazıl Paşa, Hariciye Vekaletine Bekir Sami Bey,
Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimai Vekaletine Dr. Adnan Bey, İktisat
Vekaletine Yusuf Bey, Müdafaa-i Milliye Vekaletine Fevzi Paşa, Erkan-i
Harbiye-i Umumiye'ye İsmet Bey)
4
Mayıs 1920
Maliye Vekilliğine Hakkı Behiç Bey'in, Maarif Vekilliğine
Rıza Nur Bey'in seçilmeleri.
6
Mayıs 1920
TBMM İcra Vekilleri kararnamesi ile İstanbul basınının
Anadolu'ya girmesinin yasaklanması.
10
Mayıs 1920
Ahmet Aznavur'un Adapazarı'nı işgali.
11
Mayıs 1920
Mustafa Kemal Paşa'nın İstanbul'da Divan-ı Harp tarafından
idam edilmesi kararı, beraberinde idama mahkum edilenlerin isimleri: "Kara
Vasıf, Ali Fuat Paşa, Ahmet Rüstem Dr. Adnan, Halide Edip"
Hariciye Vekili Bekir Sami başkanlığında bir kurulun
Sovyetler Birliği ile ilişki kurmak üzere Moskova'ya hareketi.
14
Mayıs 1920
Birinci Yozgat ayaklanması
15
Mayıs 1920
Kuvay-ı Milliye'yi oluşturan Ahmet Anzavur kuvvetlerinin Geyve
Boğazı yakınlarındaki şiddetli çarpışmalar
sonucunda dağıtılması.
18
Mayıs 1920
Damat Ferit Paşa ve arkadaşlarının vatandaşlık
hukukundan tecridi hakkında TBMM kararı.
21
Mayıs 1920
Ahmet Anzavur'un Adapazarı'ndan İstanbul'a kaçışı.
23 Mayıs 1920 TBMM ile Fransız Hükümeti arasında 20 günlük ateşkes anlaşması.
24
Mayıs 1920
İstanbul'da Divan-ı Harp'in Fevzi Paşayı idama mahkum
etmesi.
İstanbul Hükümetince yapılacak her türlü subay terfii ve
taltiflerinin kabul edilmeyeceğine dair TBMM kararı.
28
Mayıs 1920
Taşnak Ermeni Hükümetinin Türkiye'nin doğu illerini ilhak
edeceğine dair bildiri yayınlaması.
29
- 30 Mayıs 1920
TBMM hükümeti ile Fransa arasında imzalanan 20 günlük ateşkesin
yürürlüğe girmesi.
30
Mayıs 1920
Kazım
Karabekir Paşa'nın, Ankara hükümetine Ermeniler'e karşı
harekete geçme önerisinde bulunması
6
Haziran 1920
TBMM hükümetinin
Ermeniler'e karşı yapılacak bir askeri harekat için hazırlık
emri.
İstanbul'da Divan-ı Harp'in İsmet Paşa ve Milli Mücadeleye katılan çeşitli kişiler için idama mahkum etme kararı
Zile ayaklanması.
7 Haziran 1920 İstanbul hükümetinin 16 Mart 1920 tarihinden başlayarak yaptığı ve yapacağı antlaşmaların verdiği ve vereceği imtiyazların hükümsüz sayılacağına ilişkin TBMM kararı
Doğu bölgesinde seferberlik ilanı.
8
Haziran 1920
Fransızların
200 asker çıkararak Karadeniz Ereğlisi'ni işgali. (Gördükleri
direniş üzerine 19 Haziran 1920'de boşaltılmıştır)
Viranşehir ve Siverek bölgesinde Milli Aşireti ayaklanması.
(Ayaklanmanın bastırılması : 26 Haziran 1920)
13
Haziran 1920
Çapanoğulları ayaklanması.
14
Haziran 1920
İzmit bölgesinde Kuvay-ı İnzibatiye'nin
yenilgisi ve bazı birliklerin milli kuvvetlere katılması.
15
Haziran 1920
Doğu'da XV. Kolordu komutanlığının,
doğu cephesi komutanlığı adını alması ve
komutanlığına Kazım Karabekir'in atanması.
16
Haziran 1920
Mustafa Kemal Paşa'nın ilgililere ve Rus
Sovyet Cumhuriyetine tebliğ edilmek üzere Kazım Karabekir'e yazısı:
"..Talat, Cemal, Enver Paşaların Türkiye Büyük Millet
Meclisi namına hiç bir siyasi teşebbüse girişmeye selahiyetleri
olmadığının ve bizimle hiç bir mihabere ve münasebetlerinin
bulunmadığının kendilerine tebliği heyeti vekile kararı
gereğidir"
Yunanlıların Batı Cephesinde Köşke taarruzu ve
cephenin düşmesi.
Ermenilerin Oltu'yu işgali.
22
Haziran 1920
Yunanlıların Milne Hattı'ndan genel
taarruza geçmeleri.
Yunan kuvvetlerinin Akhisar'ı ikinci kez işgali.
23
Haziran 1920
Salihli'nin Yunanlılar tarafından işgali.
Yozgat ayaklanmasını bastırmakla görevli Çerkez Ethem
kuvvetlerinin askerlerle çarpışarak Yozgat'a girişi.
24
- 25 Haziran 1920
Batı Cephesi Komutanlığının oluşturulması
ve komutanlığına Ali Fuat Paşa'nın atanması.
25
Haziran 1920
Bigadiç'inin Yunanlılar tarafından işgali.
Karamürsel'in İngilizler tarafından işgali.
26
Haziran 1920
Vekiller heyeti kararıyla "Elcaziye"
ve "Adana Cephesi" komutanlıklarının oluşturulması.
27
Haziran 1920
Adana Cephesi Komutanlığı'na Albay
Selahattin Adil Bey'in atanması
29
Haziran 1920
Savaştepe, Burhaniye, Eşme ve Sındırgı'nın
Yunanlılar tarafından işgali.
30
Haziran 1920
Yunan kuvvetlerinin Balıkesir'e girişi.
1
Temmuz 1920
Edremit'in
Yunanlılar tarafından işgali.
2
Temmuz 1920
İngilizlerin Mudanya'ya asker çıkarması.
Kıyıdan ateşle karşılık verilmesi üzerine bu girişimden
vazgeçmeleri.
Yunan kuvvetlerinin Erdek ve Bandırma'ya asker çıkarmaları.
Yunan kuvvetlerinin Kirmasti (Mustafa Kemal Paşa) ve Karacabey'i işgali.
Susurluk'un Yunanlılar tarafından işgali
3
Temmuz 1920
Yunan
kuvvetlerinin Nazilli'yi ikinci kez işgali.
Hıyanet-i Vataniye kanununa dayanarak Damat Ferit'in idama mahkum
edilmesi.
4
Temmuz 1920
Ayvacık,
Biga, Lapseki, Ezine ve Bayramiç'in Yunanlılar tarafından işgali.
İngilizlerin Batum'u terk etmeleri.
5
Temmuz 1920
Yunanlıların
Buldan'ı işgali.
6
Temmuz 1920
İzmit'in
İngilizler tarafından işgali.
Gönen'in Yunanlılar tarafından işgali.
7
Temmuz 1920
Balya'nın
Yunanlılar tarafından işgali.
8
Temmuz 1920
Bursa'nın
Yunanlılar tarafından işgali.
Ankara Hariciye Vekaletinin Taşnak Ermeni Hükümeti'ne Oltu'nun
acele boşaltılmasını isteyen ültimatomu.
9
Temmuz 1920
Ankara
Hariciye Vekaletinin Taşnak Ermeni Hükümeti'ne doğudaki katliamları
protesto eden ültimatomu.
10
Temmuz 1920
Bursa'nın Yunan işgali üzerine, TBMM'de başkanlık
kürsüsünün siyah örtü ile örtülmesi kararı.
Orhaneli'nin Yunanlılar tarafından işgali.
12
Temmuz 1920
İznik'in Yunanlılar tarafından işgali.
13 Temmuz 1920 Gebze'nin işgali.
14 Temmuz 1920 Doğu cephesinde Ermenilerin Dehne Boğazı'nı ele geçirmeleri
Gördes'in Yunanlılar tarafından işgali.
19
Temmuz 1920
Bekir Sami Bey başkanlığındaki Türk
kurulunun Moskova'ya varışı.
20
Temmuz 1920
Doğu Trakya'da Yunan taarruzunun başlaması
ve Tekirdağ'ın denizden çıkarma yapan Yunanlılar tarafından
işgali.
Mürefte ve Çorlu'nun Yunanlılar tarafından işgali.
21
Temmuz 1920
Demirci'nin Yunanlılar tarafından işgali.
22
Temmuz 1920
Saltanat şur'a'sında İtilaf
Devletleri'nin Barış Antlaşması taslağının
(Sevr Projesi) kabul edilmesi. (Yalnız topçu Feriki Rıza Paşa
kabul etmemiştir.)
23
Temmuz 1920
Lüleburgaz, Babaeski ve Hayrabolu'nun Yunanlılar
tarafından işgali.
23
- 24 Temmuz 1920 Albay Cafer Tayyar Bey'in (Eğilmez) Yunanlılara
tutsak düşüşü.
24
Temmuz 1920
Uzunköprü'nün Yunanlılar tarafından işgali.
Şile'nin işgali.
Halep'in Fransızlar tarafından işgali.
25
Temmuz 1920
Edirne'nin Yunanlılar tarafından işgali.
Havsa ve Pınarhisar'ın Yunanlılar tarafından işgali.
İngilizler tarafından boşaltılan Batum'u Gürcülerin
işgali üzerine Ankara Hükümetinin protestosu.
Kırklareli, Malkara ve Lalapaşa'nın Yunanlılar tarafından
işgali.
27
Temmuz 1920
İpsala, Şarköy, Rize, Demirköy'ün Yunanlılar
tarafından işgali.
Yunan Kralı Aleksandros'un Edirne'ye girişi.
28
Temmuz 1920
Taşnak Ermeni Hükümeti'nin Ankara Hükümetinin
8.7.1920 tarihli ültimatomuna Oltu'nun kendilerine ait olduğunu bildiren
yanıtı.
Enez'in Yunanlılar tarafından işgali.
31
Temmuz 1920
Çerkez Ethem kuvvetlerinin Demirci önlerinde Yunanlılara
taarruzu.
Kandıra'nın İngilizler tarafından işgali.
4
Ağustos 1920
Gelibolu'nun
işgali.
6
Ağustos 1920
Saray'ın
Yunanlılar tarafından işgali.
8
Ağustos 1920
Düzce ve
Bolu bölgesinde İkinci Düzce Ayaklanması'nın başlaması.
(Bastırılışı: 23 Eylül 1920)
10
Ağustos 1920
İstanbul Hükümeti ile İtilaf Devletleri
arasında Sevr Anlaşması'nın imzalanması.
Yunus Nadi Bey tarafından yayımlanmakta olan Yeni Gün
gazetesinin Ankara'da yayımlanması.