KURTULUŞ SAVAŞI TARİH SIRALAMASI

1922

2 Ocak 1922                   Türkiye ile Ukrayna arasında Ankara'da "Dostluk Antlaşması" imzalanması.

3 Ocak 1922                   Mersin'in kurtuluşu.

4 Ocak 1922                   Dörtyol'un kurtuluşu.

5 Ocak 1922                   Adana'nın kurtuluşu.

14 Ocak 1922                 Kazım Paşa'nın (Özalp) Milli Müdafaa vekilliğine seçilmesi.

28 Ocak 1922                 Sovyet elçisi Aralov'un Ankara'ya gelişi.

1 Şubat 1922                  Gazi Mustafa Kemal Paşa'nın İngilizlerin Musul'daki siyasi faaliyetleri nedeniyle Milli Müdafaa Vekaleti'ne emri:

                                       "Misak-ı Milli sınırları içinde kalan Musul'un kurtarılması amacıyla Revandiz bölgesine bir kısım kuvvet gönderilmesi."

4 Şubat 1922                  Başkomutanlık Kanunu'nun TBMM'de ikinci kez üç ay daha uzatılması.

7 Şubat 1922                  Hariciye vekili Yusuf Kenan Bey Başkanlığındaki heyetin Avrupa'ya gitmek üzere Ankara'dan hareketi.

6 Mart 1922                   TBMM'nin gizli oturumlarında Başkomutan Mustafa Kemal Paşa'nın askeri durum hakkında konuşması:

                                       "Ordumuzun kararı taarruzdur. Fakat, bu taarruzu tehir ediyoruz. Sebebi hazırlığımızı tamamen ikmale biraz daha zaman lazımdır."

9 Mart 1922                   Özdemir Bey'in Musul bölgesine takviye etmek üzere, Revandiz'e hareketi.

16 Mart 1922                 İstanbul Hükümeti Hariciye Nazırı Ahmet Paşa ve Ankara Hükümeti Hariciye Vekili Yusuf Kemal Bey'in Londra'da Lord Kurzon ile ayrı ayrı görüşmesi.

22 Mart 1922                 Paris'te toplanan İtilaf Devletleri Dışişleri bakanlarının İstanbul - Ankara ve Yunan hükümetlerine mütareke önerisi.

24 Mart 1922                 Mustafa Kemal Paşa'nın cepheden vekiller heyeti başkanlığına direktifi:

                                       "Mütareke teklifini iyi telakki etmek lazımdır. Biz, yalnız onların teklif ettiği şartları kabul edemeyeceğimizden, mukabik şartları öne süreceğiz."

26 Mart 1922                 Paris'te toplanan İtilaf Devletleri Dışişleri bakanlarının, İstanbul - Ankara ve Atina hükümetlerine mütareke koşullarını içeren ikinci notası.

5 Nisan 1922                   İtilaf Devletleri Dışişleri bakanlarının, 22 Mart 1922 tarihli notasına, TBMM Hükümetinin cevabı:

                                       "Mütareke ile birlikte Anadolu'nun boşaltılmasına başlanması ve dört ay içinde tamamlanması."

10 Nisan 1922                 İtalya'da İtilaf Devletleri Dışişleri Bakanlarının katılımıyla, "Cenova Konferansı" (9 Mayıs 1922'de son bulmuştur).

13 Nisan 1922                 İtalyanların Söke bölgesini boşaltmaya karar vermeleri.

15 Nisan 1922                 İtilaf Devletleri Dışişleri bakanlarının TBMM Hükümetinin 5 Nisan 1922 tarihli notasına olumsuz cevapları.

21 Nisan 1922                 İtalyanların Söke'yi boşaltması ve aynı gün Yunanlıların işgali.

22 Nisan 1922                 TBMM Hükümetinin, İtilaf Devletleri Dışişleri bakanlarının 15 Nisan 1922 tarihli notasına cevabı ve İzmit'te bir barış konferansı toplanmasını önermesi.

6 Mayıs 1922                  Mustafa Kemal Paşa'nın Başkomutanlığının 3 ay daha uzatılması.

3 Haziran 1922               Yunanlıların işgal ettikleri bölgelerde yaptıkları zulümlerin bütün dünya parlamentolarına bildirilmesi hakkında TBMM kararı.

4 Haziran 1922               Yunan Küçük Asya Ordusu Başkomutanlığına General Hacıanesti'nin getirilişi.

5 Temmuz 1922              Fethi Bey'in vekiller heyeti kararıyla, Avrupa'ya hareketi (Paris ve Londra'ya giderek bazı temaslarda bulunmuştur).

20 Temmuz 1922            Başkomutanlığın süresiz olarak Mustafa Kemal Paşa'nın üzerinde kalmasının TBMM'de kabulü.

21 Temmuz 1922            Başkomutan Mustafa Kemal Paşa'nın cepheye gitmek üzere Ankara'dan ayrılışı

27 - 28 Temmuz 1922     Akşehir'e çağrılan ordu komutanlarına gece, Mustafa Kemal Paşa tarafından Büyük Taarruz Planı açıklanarak görüşmeler yapılması.

29 Temmuz 1922            Yunanistan'ın İtilaf Devletleri'ne "Milli Türk Hükümeti'ni barışa zorlayacak tek çarenin, İstanbul'un kendileri tarafından işgali olacağını" bildiren notası.  

                                       İtilaf Devletleri'nin Yunanistan'a İstanbul'u, işgal etmelerine izin vermeyeceklerini bildiren notası.

20 Temmuz 1922            Başkomutan Mustafa Kemal Paşa'nın Akşehir'de Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa ve Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa ile yapılacak taarruz hakkında görüşmesi.

6 Ağustos 1922              Batı cephesi komutanı İsmet Paşa'nın emrindeki ordulara gizli olarak "Taarruza Hazırlık" emrini vermesi.

17 Ağustos 1922            Başkomutan Mustafa Kemal Paşa'nın gizli olarak otomobille Konya'ya hareketi.

20 Ağustos 1922            Başkomutan Mustafa Kemal Paşa'nın Konya'dan Akşehir'e gelişi ve Cephe Komutanı İsmet Paşa'ya 26 Ağustos 1922 sabahı için taarruz emri vermesi.

22 Ağustos 1922            Anadolu'daki Yunanistan'ın Küçük Asya Ordusu komutanı Hacıanesti'nin görevden alınarak yerine Trikopis'in atanması. (Trikopis bu atamayı Türklere esir düştükten sonra, 3 Eylül 1922 günü Mustafa Kemal Paşa'dan öğrenmiştir.)

25 Ağustos 1922            Başkomutanlık, Genelkurmay ve Batı Cephesi karargahlarının Şuhut'tan savaşın yönetileceği Kocatepe'nin Güney Batısındaki çadırlı ordugaha nakledilmesi.

26 Ağustos 1922            Sabah saat 5:00'da topçu ateşiyle Türk Büyük Taarruzu'nun başlaması.

                                       İznik'in kurtuluşu.

26 - 27 Ağustos 1922    Büyük Taarruz'dan sonra Yunan Ordusunun müstahkem mevzilerinin düşürülmesi ve düşmanın çekilmeye başlaması.

30 Ağustos 1922            Yunan ordusunun bütünüyle sarılması ve imha edilmesi sonucu.

31 Ağustos 1922            "Başkomutan Meydan Muharebesi" (Savaşı)'nın kazanılması

                                       Kütahya'nın kurtuluşu.

                                       Çivril'in kurtuluşu

                                       Türk Ordusunun İzmir yönünde Yunan kuvvetlerini izlemesi

1 Eylül 1922                    Başkomutan Mustafa Kemal Paşa'nın Türk Ordusu'na beyannamesi:

                                       "Bütün arkadaşlarımın Anadolu'da daha başka meydan muharebeleri verileceğini göz önüne alarak ilerlemesini ve herkesin fikri güçlerini, kahramanlık ve vatanseverlik kaynaklarını yarışırcasına göstermeye devam etmesini isterim. ORDULAR! İLK HEDEFİNİZ AKDENİZDİR. İLERİ!"  

                                       Gediz ve Seyitgazi'nin kurtuluşu.

2 Eylül 1922                    Eskişehir'in kurtuluşu

                                       Yunan Ordusu Komutanı Trikopis ile II. Yunan Kolordusu Komutanı General Diyenis ve bazı yüksek rütbeli subayların esir alınışı.

                                       Yunan Hükümeti'nin Türkiye ile mütareke yapılabilmesi için İngiltere'ye aracılık önerisi.

3 Eylül 1922                    Emet, Tavşanlı, Esme, Sındırgı, Bigadiç'in kurtuluşu.

                                       Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa'nın Müşir (Mareşal), Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa'nın Feril (Korgeneral) rütbesine yükselişi.

                                       Selendi'nin kurtuluşu.

4 Eylül 1922                    İcra vekilleri heyeti reisi Rauf Bey'in cephede bulunan Başkomutan Mustafa Kemal Paşa'ya İstanbul'daki İtilaf Temsilcilerinin mütareke isteği hakkında telgrafı.

                                       Bozüyük, Söğüt, Demirci, Kula, Sarıgöl, Buldan'ın kurtuluşu.

5 Eylül 1922                    Mustafa Kemal Paşa'nın Vekiller Heyeti'nin 4 Eylül 1922 tarihli telgrafına cevabı:

                                       "Anadolu'daki Yunan Ordusu kesin şekilde mağlup edilmiştir. Anadolu için herhangi bir görüşmeye gerek kalmamıştır. Mütareke ancak Trakya için söz konusu olabilir."

                                       Nazilli, Simav, Salihli, Ödemiş, Alaşehir, Gördes, Pazaryeri'nin kurtuluşu.

6 Eylül 1922                    Balıkesir, Gönen, Bilecik, Söke, İnegöl, Pazarcık, Tire, Bayındır, Akhisar, Ahmetli, Savaştepe'nin kurtuluşu

                                       10 Temmuz 1920 günü, Meclis kürsüsüne örtülen siyah örtünün "BÜYÜK ZAFER" üzerine kaldırılması hakkında TBMM kararı

7 Eylül 1922                    İtilaf Devletleri Temsilci üyelerinin Yunan Hükümeti adına Hamit Bey aracılığı ile Ankara Hükümeti'ne başvurmaları ve Anadolu'yu boşaltmak koşulu ile, Yunanistan'ın mütareke isteğini bildirmeleri.

                                       Saruhanlı, Turgutlu ve Kuşadası'nın kurtuluşu.

                                       Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa'nın Salihli'den, Sarıkamış'ta bulunan Doğu ve Diyarbakır'da bulunan Elcezire Cephesi Komutanlıklarına emri:

                                       "Musul bölgesi de Misak-ı Milli sınırlarımız içinde olduğundan, gerekirse silahla kurtarılması için komutanlıklarınızca gereken hazırlıkların yapılması ve tasarruf edilebilecek kuvvetlerin hazırlanması".

8 Eylül 1922                    Manisa ve Nil'in (Kemal Paşa) kurtuluşu.

9 Eylül 1922                    Türk süvarilerinin İzmir'e girişi ve Kadifekale'ye Türk Bayrağının çekilmesi.

                                       Mustafa Kemal Paşa'nın Nil'e (Kemal Paşa) gelişi ve geceyi burada geçirişi.

                                       Seydiköy'ün kurtuluşu.  

10 Eylül 1922                  BÜYÜK ZAFER üzerine İstanbul Hükümeti'nin Mustafa Kemal Paşa'ya "Kumandan-ı besalet ünvanı" hitabıyla tebrik telgrafı.

11 Eylül 1922                  Orhaneli'nin kurtuluşu.

                                       İngilizlerin, Fransızların ve İtalyanların Çanakkale Boğazı'nın Anadolu yakasına asker göndermeleri.

12 Eylül 1922                  İzmir'deki İngiliz Başkonsolosu Harry Lamb'ın Mustafa Kemal Paşa ve Ankara Hükümeti ile İngiltere arasındaki ilişkiler hakkında görüşmesi.

                                       Gemlik'in kurtuluşu.

                                       Milli kuvvetlerin Mudanya taarruzu.

                                       Mudanya'ya giriş ve 2. Yunan Tümeni'ni esir oluşu.

                                       Urla, Seferihisar ve Kırkağaç'ın kurtuluşu.

13 Eylül 1922                  İzmir'de düşmanların sabotajı sonucu, Ermeni mahallesinde başlayan büyük yangın.

                                       Karacabey ve Soma'nın kurtuluşu.

14 Eylül 1922                  Bergama, Dikili ve Foça, Menemen'in kurtuluşu.

15 Eylül 1922                  Balya, Edremit, Burhaniye, Ayvalık ve Kirmesti'nin (Mustafa Kemal Paşa) kurtuluşu.

                                       Llyod George'un, İtilaf Devletleri ve İngiliz dominyonlarını, Türklere karşı Boğazlar'ın müdafaasında  birleşmeye çağırması (Fransızlar ve İtalyanlar bu çağrıya olumsuz tavır almışlardır).

16 Eylül 1922                  Karaburun'un kurtuluşu.

17 Eylül 1922                  Bandırma'nın kurtuluşu.

18 Eylül 1922                  Erdek'in kurtuluşu.

                                       Batı Anadolu'nun Yunan Ordusundan tümüyle temizlenmesi.

                                       İtilaf Devletleri'nin İstanbul ve Boğazlar çevresindeki işgal bölgelerinin tarafsızlığına uyulması hakkında TBMM hükümetine notası.

                                       Fransız Yüksek Komiseri General Pulle'nin İzmir'e gelişi ve Mustafa Kemal Paşa ile görüşmesi.

20 Eylül 1922                  Boğazlara karşı girişilen Türk harekatını durdurmak ve barış konferansına zemin hazırlamak üzere Fransa - İngiltere ve İtalya temsilcilerinin Paris'te toplanmaları (bu toplantılar 23 Eylül 1922'ye kadar sürmüştür).

                                       Çanakkale'deki Fransız ve İtalyan kuvvetlerinin geri çekilmesi.

                                       Bayramiç'in kurtuluşu.

20 - 21 Eylül 1922          Ayvacık'ın kurtuluşu.

21 Eylül 1922                  Kocaeli tarafsız bölgesindeki İngiliz askerlerinin bölgeyi boşaltarak İstanbul'a hareketi.

22 Eylül 1922                  Mustafa Kemal Paşa'nın İstanbul ve Boğazlar üzerine harekatı ile ilgili, Kazm Karabekir Paşa'ya telgrafı:

                                       "Pek kuvvetli olmamıza rağmen, siyasette de pek hesaplı ve mutedil bulunuyoruz. Herhalde meseleyi siyasetle halletmeyi seçmeliyiz."

                                       Ezine'nin kurtuluşu.

                                       Milli kuvvetlerin Susurluk'a girişi.

                                       Damat Ferit Paşa'nın İstanbul'dan Avrupa'ya kaçısı.

23 Eylül 1922                  İtilaf Devletleri Dışişleri bakanların imzasıyla, Mustafa Kemal Paşa'ya "Askeri harekatın durdurulması ve bir barış konferansının toplanmasıyla ilgili" nota verilmesi.

                                       Türk süvarilerinin Çanakkale'de tarafsız bölgeye girişleri.

                                       Lapseki'nin kurtuluşu.

24 Eylül 1922                  Türk Kuvvetlerinin Çanakkale'de "Tarafsız Bölge"yi işgali üzerine, İngiliz Birliklerinin daha dar bir mevziiye yerleşmek üzere geri çekilmeler.

                                       Sovyet Hükümeti'nin İtilaf Devletleri'ne Boğazlar sorunuyla ilgili görüşlerini kapsayan notası.

26 Eylül 1922                  General Harrington'un, Türk süvarilerinin Boğazlar üzerine hareketiyle ilgili olarak Türk Kuvvetlerinin tarafsız bölge dışına çekilmesi hakkında Mustafa Kemal Paşa'ya telgrafı.

27 Eylül 1922                  Yunanistan'da çıkan askeri ihtilal sonucu, Kral Konstantin'in oğlu lehine tahttan ve Atina'dan ayrılışı.

29 Eylül 1922                  Mustafa Kemal Paşa'nın İtilaf Devletleri Dışişleri Bakanlarının 23 Eylül 1922 tarihli notasını cevaplandırması (Cevabi Notada)

                                       Mudanya Konferansı'nın kabul edildiği, açılışının 3 Ekim 1922 olmasının uygun olacağı, İsmet Paşa'nın delege atandığı ve konuşulacak hususlar bildirilmiştir.

3 Ekim 1922                    Mudanya Konferansı'nın öğleden sonra başlaması (Konferansa Batı Cephesi Komutanı İsmet Paşa'nın başkanlığı altında, İngiltere delegesi general Harrington, Fransa delegesi Charpy, İtalya delegesi general Mombelli katılmışlardır).

6 Ekim 1922                    Mustafa Kemal Paşa'nın İsmet Paşa'ya telgrafı:

                                       "Trakya'nın TBMM Hükümetine iadesi kabul edilmediği takdirde 6 -7 Ekim'de hemen İstanbul üzerinde harekata geçiniz."

9 Ekim 1922                    Refet Paşa'nın (Bele) Ankara Hükümetince İstanbul temsilciliğine aynı zamanda Doğu Trakya'yı teslim almaya memur edilmesi.

11 Ekim 1922                  Mudanya Mütarekesi'nin imzalanması.

15 Ekim 1922                  Mudanya Mütarekesi'nin yürürlüğe girmesi 

17 Ekim 1922                  Tevfik Paşa'nın Mustafa Kemal Paşa'ya telgrafı:

                                       "Yakında toplanması gerekecek Barış Konferansı'na İstanbul ve Ankara delegelerinin birlikte katılmaları uygun olacaktır. Bu gaye ile önceden bir zatın görüşmek üzere İstanbul'a gönderilmesi."

18 Ekim 1922                  Mustafa Kemal Paşa'nın Tevfik Paşa'ya cevabı:

                                       "TBMM Ordularının kazandığı kesin zaferin tabii neticesi olmak üzere, vukuu yapın olan barış konferansında Türkiye Devleti, yalnız ve ancak TBMM Hükümeti tarafından temsil olunur."

19 Ekim 1922                  Trakya'yı teslim almakla görevlendirilen Refet Paşa'nın İstanbul'a gelişi.

                                       Yunan Kuvvetlerinin Mudanya Mütarekesi gereğince, Trakya'yı boşaltmaya başlamaları.

                                       İngiltere'de Lloyd George kabinesinin istifası.

26 Ekim 1922                  İsmet Paşa'nın Hariciye vekilliğine seçilmesi.

27 Ekim 1922                  İtilaf Devletleri'nin TBMM Hükümetine, Lozan'da 13 Kasım 1922'de toplanacak barış konferansına temsilci gönderilmesi çağrısı (Aynı çağrı İstanbul Hükümeti'ne de yapımıştır.)

29 Ekim 1922                  TBMM Hükümetinin İtilaf Devletleri'ne Lozan'daki konferans çağrısını kabul ettiğini bildirmesi

                                       Tevfik Paşa'nın TBMM Başkanlığına "Lozan Barış Konferansı'na Bab-ı ali ve Ankara heyetlerinin bir arada iştirakinin uygun olacağını" bildiren telgrafı.

30 Ekim 1922                  Osmanlı İmparatorluğu'nun tükenip bittiğine, yeni bir Türkiye Devletinin doğduğuna, Anayasa gereğince egemenlik haklarının millete ait olduğuna dair, Mustafa Kemal Paşa'nın da imzası bulunan önergenin TBMM'de görüşülmeye başlaması.

31 Ekim 1922                  Müdafaa-i Hukuk grubunda "Milli hakimiyetin tahakkuku ve Lozan'a gidecek heyetler meselesinin görüşülmesi ve Mustafa Kemal Paşa'nın "Osmanlı saltanatının" lağvının zaruri olduğu" hakkında konuşması.

                                       Doğu Trakya'nın Türk mülki memurlarına devir ve teslimi.

                                       Çorlu'nun kurtuluşu.

1 Kasım 1922                  Mustafa Kemal Paşa'nın TBMM'de konuşması:

                                       "Millet mukadderatını doğrudan doğruya, eline aldı ve milli saltanat ve hakimiyetin bir şahısta değil, bütün fertleri tarafından seçilmiş vekillerden oluşan bir Meclis-i Ali'de temsil etti. İşte o meclis, Meclis-i Ali'nizdir. Türkiye Büyük Millet Meclisi'dir. Milletin saltanat ve hakimiyet makamı yalnız ve ancak Türkiye Büyük Millet Meclisi'dir."

                                       Hilafet ve Saltanatın birbirinden ayrılarak saltanatın lağvı hakkında TBMM kararı.

2 Kasım 1922                  Vize ve Demirköy'ün kurtuluşu.

4 Kasım 1922                  İstanbul'da Tevfik Paşa kabinesinin istifası.

                                       İstanbul'da TBMM Hükümeti yönetiminin başlamış olduğunun resmen açıklanması.

4 - 5 Kasım 1922            İstanbul'un yönetimine el konulduğuna ilişkin, Ankara Hükümeti kararı:

                                       "TBMM Hükümeti, 4 Kasım 1922 öğle vaktinden itibaren İstanbul'un idaresine el koymuştur."

5 Kasım 1922                  İsmet Paşa başkanlığında Türk delege heyetinin Ankara'dan ayrılması.

9 Kasım 1922                  Babaeski'nin kurtuluşu.

10 Kasım 1922                Kırklareli'nin kurtuluşu.

                                       Vahdettin'in Halife sıfatıyla İstanbul'da son Cuma selamlığı (Namazdan sonra Hamidiye Camisi'nin mahfelinde general Harrington ile bir görüşme yapmıştır).

13 Kasım 1922                Tekirdağ'ın kurtuluşu.

                                       Saray'ın kurtuluşu.

                                       İstanbul'da Vahdettin'in maiyetinden ve işbirlikçilerinden 140 kişinin İngiliz Yüksek Komiserliğine sığınması.

16 Kasım 1922                Vahdettin'in Halife-i Müslimin imzasıyla, işgal orduları başkomutanı Harrington'a sığınma mektubu:

                                       "İstanbul'da hayatımı tehlikede gördüğümden, İngiltere devlet-i fahimesine iltica ve bir an evvel İstanbul'dan başka bir yere naklimi talep ederim efendim."

17 Kasım 1922                Vahdettin'in, Malaya adlı İngiliz savaş gemisiyle, İstanbul'dan Malta'ya kaçışı.

                                       Mürefte'nin kurtuluşu.

18 Kasım 1922                TBMM kararıyla firar eden Vahdettin'in halifelikten hal'i ve yerine Abdülmecit  Efendi'nin seçilmesi.

                                       Uzunköprü ve Şarköy'ün kurtuluşu.

20 Kasım 1922                Lozan Konferansı'nın açılış töreni.

23 Kasım 1922                Enez'in kurtuluşu.

26 Kasım 1922                Çanakkale'nin kurtuluşu.

                                       Gelibolu, Maydos ve Lalapaşa'nın kurtuluşu.

30 Kasım 1922                Doğu Trakya'nın tamamının teslimi işleminin bitirilmesi.